Không lựa chọn những cách tiếp cận quen thuộc, một nhóm sinh viên Trường Đại học FPT Hà Nội đã quyết định trả lời những câu hỏi ấy bằng chính một dự án truyền thông mang tên "Hồn Ví Giặm Xưa". Thay vì chỉ giới thiệu về dân ca Ví, Giặm, các bạn mong muốn tạo nên một không gian để người trẻ được gặp gỡ nghệ nhân, lắng nghe những câu chuyện về di sản và trực tiếp trải nghiệm những làn điệu đã gắn bó với đời sống người dân Nghệ Tĩnh qua nhiều thế hệ.
Với nhiều người trẻ, dân ca Ví, Giặm là một khái niệm không quá xa lạ nhưng cũng chưa thực sự gần gũi. Không ít người biết đến loại hình nghệ thuật này qua sách giáo khoa hoặc thông tin về việc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, song lại chưa từng có cơ hội lắng nghe một làn điệu Ví, Giặm được cất lên bởi chính các nghệ nhân.
Xuất phát từ thực tế đó, nhóm sinh viên thực hiện dự án lựa chọn cách tiếp cận khác: thay vì chỉ truyền tải thông tin, họ tạo ra những trải nghiệm. Từ quá trình tìm hiểu tư liệu, kết nối với nghệ nhân, xây dựng nội dung chương trình đến triển khai truyền thông, mọi hoạt động đều hướng đến mục tiêu đưa dân ca Ví, Giặm đến gần hơn với cộng đồng bằng ngôn ngữ và hình thức phù hợp với giới trẻ.
Đó không chỉ là quá trình tổ chức một sự kiện, mà còn là hành trình học cách lắng nghe, thấu hiểu và kể lại câu chuyện của di sản bằng góc nhìn của chính thế hệ hôm nay.
Điểm nhấn của dự án là Talkshow "Điệu hồn xứ Nghệ", nơi người tham dự được gặp gỡ Nghệ nhân Nhân dân Võ Thị Hồng Vân để lắng nghe những chia sẻ về hành trình gìn giữ và trao truyền dân ca Ví, Giặm. Chương trình đồng thời kết hợp các tiết mục biểu diễn nghệ thuật và hoạt động trải nghiệm, giúp người tham dự không chỉ nghe, mà còn trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp của loại hình nghệ thuật dân gian này.
Sự xuất hiện của các nghệ nhân cùng CLB FTIC - CLB Nhạc cụ dân tộc đã góp phần mang đến một không gian văn hóa gần gũi, nơi những làn điệu Ví, Giặm không còn là những giá trị thuộc về quá khứ mà trở thành một phần của trải nghiệm hiện tại.
Đối với nhiều sinh viên, đây cũng là lần đầu tiên được tiếp xúc trực tiếp với các nghệ nhân và hiểu hơn về những câu chuyện phía sau một di sản đã tồn tại hàng trăm năm.
Một trong những thách thức lớn của các dự án về văn hóa là làm thế nào để thu hút sự quan tâm của người trẻ mà vẫn giữ được những giá trị cốt lõi của di sản.
Với "Hồn Ví Giặm Xưa", nhóm sinh viên lựa chọn kết hợp nhiều hình thức truyền thông như nội dung trên mạng xã hội, chuỗi bài viết, video và talkshow trải nghiệm. Thay vì truyền tải kiến thức theo lối một chiều, dự án hướng đến việc tạo ra sự tương tác để người tham dự chủ động tìm hiểu và kết nối với di sản.
Cách tiếp cận này cho thấy truyền thông không chỉ là công cụ quảng bá, mà còn có thể trở thành phương tiện giúp văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng nếu được triển khai bằng những hình thức phù hợp.
Không phải ai tham dự chương trình cũng sẽ trở thành người hát dân ca Ví, Giặm hay nghiên cứu về văn hóa dân gian. Tuy nhiên, mỗi người trẻ dành thời gian lắng nghe, tìm hiểu và trân trọng những giá trị truyền thống đều góp phần kéo di sản đến gần hơn với cuộc sống hôm nay.
Đó cũng là điều mà dự án "Hồn Ví Giặm Xưa" mong muốn lan tỏa: bảo tồn di sản không chỉ là trách nhiệm của các nghệ nhân hay những người làm công tác văn hóa, mà còn cần sự đồng hành của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Khi người trẻ lựa chọn tìm hiểu, kể lại và sáng tạo trên nền tảng các giá trị truyền thống, di sản không còn là ký ức của quá khứ mà trở thành một phần của hiện tại và tương lai.
Viết tiếp câu chuyện của những làn điệu quê hương
Mỗi thế hệ đều có cách riêng để gìn giữ văn hóa. Có người gìn giữ bằng tiếng hát, có người bằng công tác nghiên cứu, có người bằng việc truyền dạy. Với những sinh viên thực hiện dự án "Hồn Ví Giặm Xưa", cách gìn giữ được bắt đầu từ những hoạt động truyền thông, những cuộc gặp gỡ và những không gian để người trẻ có cơ hội đến gần hơn với dân ca Ví, Giặm.
Bởi một di sản sẽ không chỉ được bảo tồn khi còn những người gìn giữ, mà còn khi có thêm những người trẻ sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và viết tiếp câu chuyện của nó theo cách của thời đại mình.
